In de wereld van financiële planning is de gemeenschap van goederen een krachtig instrument. Een recente uitspraak van de Hoge Raad biedt meer duidelijkheid over de gevolgen ervan.

Wat is gemeenschap van goederen?

Bij een algehele gemeenschap van goederen worden alle bezittingen van beide echtgenoten samengevoegd. Dit betekent praktisch altijd een vermogensverschuiving: de ene echtgenoot wordt ‘rijker’ en de andere ‘armer’. Dit kan wenselijk zijn en daarom is het een belangrijk onderdeel van financiële planning. Beide echtgenoten worden eigenaar van de gezamenlijke bezittingen en bij ontbinding van de gemeenschap krijgt ieder de helft.

Is er sprake van een schenking?

Een schenking houdt in dat de ene partij verrijkt en de andere verarmt, vrijwillig en met dat doel. Bij het vormen van een gemeenschap van goederen is er sprake van verarming en verrijking, maar volgens de successiewet is er geen sprake van een schenking. De Hoge Raad heeft immers bepaald dat er sprake is van een onvoltooide vermogensverschuiving. Pas bij de ontbinding van de gemeenschap, bijvoorbeeld bij echtscheiding of overlijden, kan bepaald worden hoe groot het voordeel of nadeel is. Omdat dit bij het aangaan van de gemeenschap niet vaststaat, kan er geen sprake zijn van een schenking.

Aanpassing van huwelijkse voorwaarden

Hoe zit dat als het voordeel voor de minst vermogende echtgenoot duidelijker te bepalen is, bijvoorbeeld wanneer één van de echtgenoten kort na het huwelijk overlijdt? Ook dan is er geen belastbare schenking. Voor een schenking moet de begiftigde namelijk direct aanspraak kunnen maken op het vermogen. Dat is bij een gemeenschap van goederen niet het geval zolang deze bestaat.

Wanneer is dit interessant?

Het aanpassen van huwelijkse voorwaarden kan aantrekkelijk zijn om erfbelasting te minimaliseren. Dit kan door een algemene gemeenschap van goederen te realiseren, of een gemeenschap waarbij bij ontbinding de vermogens ongelijk verdeeld worden, bijvoorbeeld 90%/10%. Dit kan echter door de Belastingdienst uitgelegd worden als fraus legis. Het is belastingontduiking als het hoofddoel van de handeling belastingbesparing is en de minst vermogende echtgenoot waarschijnlijk eerder overlijdt.

Voor gehuwden zonder kinderen

Het aanpassen van de huwelijkse voorwaarden naar bijvoorbeeld 90% voor de langstlevende en 10% voor de eerstoverledene kan voordelig zijn in situaties zonder kinderen en met veel vermogen. Gehuwden willen vaak dat de langstlevende zo veel mogelijk vermogen behoudt en zo min mogelijk erfbelasting betaalt bij het eerste overlijden. Dit kan ook nuttig zijn voor gehuwden met kinderen die de langstlevende zo veel mogelijk vermogen willen nalaten.

Risico’s

Het aanpassen van huwelijkse voorwaarden kan aantrekkelijk zijn, maar brengt ook risico’s met zich mee. Wat gebeurt er bijvoorbeeld bij een scheiding? De kans daarop kan groter zijn dan de kans op overlijden, afhankelijk van de leeftijden en omstandigheden. Daarom is het belangrijk om alle aspecten goed te overwegen. Planners van Waarde kan hierbij adviseren, in samenwerking met je notaris of fiscalist. Samen kunnen we tot een passend advies komen.